Een Amerikaans onderzoek onder 646 werkzoekenden, recruiters en hiring managers laat zien dat het opkloppen van vaardigheden veruit het meest voorkomende type kandidaatfraude is. Generatieve AI maakt die praktijk toegankelijker, terwijl het vertrouwen in geautomatiseerde screening laag blijft.
Het rapport, getiteld The State of Candidate Fraud, werd op 17 september gepubliceerd door het Amerikaanse bedrijf RefAssured en verspreid via PR Newswire. De data zijn verzameld tussen juli en begin september 2026 onder 646 respondenten, verdeeld over werkzoekenden, uitzend- en wervingsprofessionals, HR-medewerkers en hiring managers. Het onderzoek maakt deel uit van het doorlopende SurroundSound-programma van dezelfde partij.
Opgeklopte vaardigheden, nauwelijks identiteitsfraude
De cijfers wijzen op een breed gedragen gevoel dat misleiding toeneemt. Van de HR-medewerkers en hiring managers geeft 84 procent aan dat kandidaatfraude vaker voorkomt dan drie jaar geleden. Nog opvallender is dat 98 procent van de HR-professionals zegt ooit een kandidaat te hebben betrapt op het onjuist voorstellen van kwalificaties.
De aard van die misleiding is minder spectaculair dan de berichtgeving over deepfakes doet vermoeden. Het meest genoemde probleem is de kandidaat die vaardigheden op het cv zet die hij of zij niet beheerst, genoemd door 61 procent van de hiring managers. Echte identiteitsfraude, waarbij iemand zich voordoet als een ander, werd door slechts 4 procent gerapporteerd. Voor wie het selectieproces inricht is dat een relevant onderscheid, omdat beide vormen om een heel ander type controle vragen.
AI verlaagt de drempel om gekwalificeerd te lijken
Generatieve AI speelt in het onderzoek een dubbele rol. Van de werkzoekenden zegt 74 procent generatieve AI te hebben gebruikt om een cv te schrijven of te redigeren. Daarnaast denkt 78 procent dat AI-tools het makkelijker maken om gekwalificeerd over te komen voor functies waarin zij geen ervaring hebben.
Dat tweede cijfer raakt de kern van het probleem voor recruiters. Het cv en de motivatiebrief zijn traditioneel de eerste filter in een selectieproces, maar hun onderscheidend vermogen neemt af wanneer vrijwel iedere kandidaat toegang heeft tot dezelfde taalmodellen. Het onderzoek doet geen uitspraak over de vraag of kandidaten daadwerkelijk vaker ongeschikt blijken, alleen over hoe vaak recruiters misrepresentatie signaleren en hoe vaak kandidaten AI inzetten.
Weinig vertrouwen in geautomatiseerde controle
De voor de hand liggende reactie, meer automatisering aan werkgeverszijde, wordt door de respondenten zelf niet als oplossing gezien. Slechts 16 procent van de hiring managers zegt AI-screeningtools volledig te vertrouwen om fraude te detecteren zonder dat een mens meekijkt.
Aan kandidaatzijde is de ervaring met die tools gemengd. Van de werkzoekenden werd 51 procent tijdens een sollicitatie gescreend door een chatbot en geeft 61 procent aan een menselijke recruiter te verkiezen. Tegelijk zegt 81 procent dat het moeilijker is geworden om een gesprek te krijgen dan drie jaar geleden. Er ontstaat zo een proces waarin beide partijen software inzetten en geen van beide er veel vertrouwen in stelt.
Betekenis voor de Nederlandse markt
Het onderzoek is uitgevoerd onder Amerikaanse respondenten en de uitkomsten zijn niet zonder meer te vertalen naar de Nederlandse arbeidsmarkt. De onderliggende mechaniek is wel herkenbaar, omdat Nederlandse kandidaten dezelfde generatieve AI-tools gebruiken en Nederlandse werkgevers met dezelfde geautomatiseerde voorselectie werken.
Voor Nederlandse HR- en recruitmentprofessionals ligt de bruikbare conclusie in het onderscheid tussen de twee gemeten vormen van fraude. Wanneer het gevonden probleem vooral bestaat uit vaardigheden die op papier staan maar in de praktijk ontbreken, is verificatie van identiteit of documenten niet het antwoord. Dan verschuift het gewicht naar meetmethoden die vaardigheden en gedrag zelfstandig toetsen, los van wat de kandidaat zelf aanlevert. Dat is ook de afweging achter de Nederlandse discussie over gestructureerde en gevalideerde selectie-instrumenten, waarbij de kwaliteit van het instrument bepaalt wat de uitkomst waard is.
Bron: PR Newswire, persbericht RefAssured (https://www.prnewswire.com/news-releases/new-report-shows-widespread-growth-of-ai-assisted-candidate-fraud-challenges-for-jobseekers-302881534.html)